کشتی رافائل در بوشهر: راز غرق شدن و بقایای مرموزش

کشتی رافائل، غول اقیانوس پیمای ایتالیایی که روزگاری نماد شکوه و تجمل بود، در اعماق آب های بوشهر خفته است. غرق شدن آن در دوران جنگ، نه تنها نتیجه یک حادثه، بلکه پرده از رازهایی در مورد تصمیم گیری ها و شرایط پیچیده آن دوران برمی دارد که تا امروز بقایای مرموز آن را در هاله ای از ابهام فرو برده است.

سفری در دل تاریخ دریانوردی، از کارخانه های کشتی سازی ایتالیا تا آب های نیلگون خلیج فارس، از شکوه و جلال یک قصر شناور تا سرنوشت غم انگیز یک میراث دریایی که امروز به تایتانیک ایران شهرت یافته است. این مقاله به بررسی جامع و موشکافانه سرگذشت این کشتی افسانه ای می پردازد و سعی می کند پرده از رازهای نهفته در دل غرق شدن و وضعیت کنونی بقایای آن بردارد.

رافائل: از تولد تا رویارویی با خلیج فارس

کشتی رافائل، نامی که در تاریخ دریانوردی و حتی در حافظه جمعی ایرانیان و ایتالیایی ها حک شده است، نه تنها یک شناور لوکس، بلکه نمادی از جاه طلبی های صنعتی و اقتصادی یک دوران خاص بود. سرگذشت آن، داستانی پر فراز و نشیب است که از شکوه و جلال آغاز شده و به سرنوشتی غم انگیز در اعماق آب های بوشهر ختم می شود.

تولد یک رویای دریایی در ایتالیا: شکوهی بی بدیل

ایده ساخت کشتی های میکل آنژ و رافائل در سال ۱۹۵۸ میلادی در ایتالیا شکل گرفت. هدف اصلی این پروژه جاه طلبانه، رقابت با کشتی های اقیانوس پیمای آمریکایی و بریتانیایی در مسیر پرتردد اقیانوس اطلس بود. ایتالیایی ها قصد داشتند دو کشتی بی نظیر را خلق کنند که تلفیقی از هنر تاریخی طراحی این کشور با اوج صنعت و مهندسی کشتی سازی زمان خود باشد.

طرح های اولیه، دو کشتی با بدنه های سیاه رنگ و دودکش های بزرگ سفید را به تصویر می کشیدند. اما طراحان، برخلاف سنت های رایج کشتی سازی ایتالیایی، رویکردی مدرن تر در پیش گرفتند. پروفسور موتورینو، استاد دانشگاه پلی تکنیک تورینو، سرپرستی تیم طراحی نهایی را بر عهده داشت. نتیجه، بدنه های سفید، خطوط مدرن و دودکش های مشبک و بزرگ بود که نمادی از نوآوری در طراحی کشتی های مسافربری به شمار می رفت.

ساخت این دو خواهر حدود پنج سال به طول انجامید، که حتی با استانداردهای آن زمان نیز فراتر از حد معمول بود. این زمان طولانی صرف کنترل دقیق ارتعاشات پروانه ها و اصلاح سیستم انتقال کشتی در طول آزمایش های متعدد دریایی شد تا از بالاترین سطح راحتی و عملکرد اطمینان حاصل شود. کشتی رافائل، خواهر بزرگتر، ساخت خود را پنج ماه پس از میکل آنژ آغاز کرد و در سال ۱۹۶۵ میلادی، به آب های جهان معرفی شد. اولین سفر رسمی رافائل در همان سال، با ۱۱۲۱ مسافر، از جنوا به مقصد نیویورک آغاز شد که نقطه عطفی در تاریخ دریانوردی لوکس بود.

رافائل در طول دوران فعالیت خود، تجربه هایی منحصر به فرد را به خود دید. در سال ۱۹۶۶، برای اولین بار یک خودروی اسپایدر ۱۶۰۰ روی عرشه آن برای نمایش به آمریکا حمل شد. در سال ۱۹۶۸، در فیلم ایتالیایی عشق من کمکم کن با حضور بازیگران مشهوری مانند آلبرتو سوردی و مونیکا ویتی، بخشی از داستان روی عرشه و داخل سالن های رافائل فیلم برداری شد. حتی در سال ۱۹۶۹، سالن تئاتر باشکوه آن به پیست اسکی روی یخ تبدیل شد تا گروهی از اسکیت بازان آمریکایی، نمایشی فراموش نشدنی را برای مسافران اجرا کنند. این وقایع نشان دهنده جایگاه ویژه و شهرت جهانی این کشتی تفریحی بود.

قصری شناور بر آب: عظمت و امکانات بی نظیر رافائل

کشتی رافائل یک شاهکار مهندسی و طراحی بود که در زمان خود نظیری نداشت و به معنای واقعی کلمه، یک شهرک تفریحی شناور به حساب می آمد. این غول پیکر با ابعادی خیره کننده، فضایی بی نظیر از تجمل و امکانات رفاهی را برای مسافران فراهم می کرد.

رافائل با طولی حدود ۲۷۶ متر، پهنای ۶۰ متر و ارتفاعی در حدود ۱۳ طبقه (هر طبقه ۲.۴ متر به همراه سقف کاذب)، ظرفیت پذیرایی از ۱۸۰۰ مسافر و بیش از ۸۰۰ نفر خدمه را داشت. این ابعاد عظیم آن را به یکی از بزرگترین کشتی های مسافربری جهان در آن دوران تبدیل کرده بود. برای سهولت تردد در طبقات مختلف، رافائل مجهز به ۱۸ آسانسور بود که دسترسی به ۷۵۰ سوئیت مجلل و بزرگ آن را فراهم می کرد. بسیاری از این سوئیت ها دارای حمام هایی بودند که با سنگ های مرمر گران بهای ایتالیایی تزئین شده بودند و نهایت تجمل را به نمایش می گذاشتند.

امکانات تفریحی و رفاهی رافائل در زمان خود بی نظیر بود:

• ۶ استخر بزرگ (۳ استخر برای بزرگسالان و ۳ استخر برای کودکان)
• سالن های سینما و تئاتر با ظرفیت ۵۰۰ نفر
• ۳۰ سالن مختلف برای برگزاری جشن ها، مهمانی ها و نمایش ها
• باشگاه های ورزشی و پرورش اندام مجهز
• رستوران های باشکوه با منوهای متنوع و غذاهای بین المللی
• تالارهای مجلل و کافه ها
• هشتصد و پنجاه خروجی رادیو تلفنی در کابین ها

یکی از ویژگی های فنی و معماری داخلی پیشرفته رافائل، وجود سقف های کاذب در تمام بخش های کشتی بود. این ابتکار نه تنها به زیبایی و یکپارچگی طراحی کمک می کرد، بلکه تمامی تجهیزات، لوله گذاری ها و سیم کشی ها را از دید پنهان می ساخت و فضایی دلنشین تر و منظم تر ایجاد می کرد. این سطح از جزئیات و امکانات، رافائل را به یک نماد واقعی از لوکس بودن و پیشرفت تکنولوژی در صنعت دریانوردی تبدیل کرده بود و به درستی لقب قصر شناور را برای خود به دست آورد.

«کشتی رافائل با امکانات بی نظیر خود، تعریف جدیدی از سفر دریایی لوکس را ارائه داد و در زمان خود رقیبی جدی برای بزرگترین کشتی های اقیانوس پیمای جهان بود.»

معامله ای سرنوشت ساز: چرا رافائل به ایران آمد؟

داستان ورود کشتی رافائل به ایران، روایتگر یک معامله غیرمنتظره است که ریشه های اقتصادی و سیاسی عمیقی در هر دو کشور ایتالیا و ایران داشت. رافائل و خواهرش میکل آنژ، علیرغم شکوه و عظمتشان، هرگز نتوانستند به سودآوری اقتصادی برای شرکت کشتیرانی ایتالیا برسند.

رقابت شدید در مسیر اقیانوس اطلس با ظهور سفرهای هوایی، جذابیت سفرهای دریایی طولانی را کاهش داده بود. در دهه ۱۹۷۰، تنها حدود ۴.۷ درصد از مسافران مسیر اقیانوس اطلس، سفر دریایی را انتخاب می کردند. این وضعیت باعث شد که بسیاری از کشتی های اقیانوس پیمای افسانه ای آن دوران، از جمله کوئین مری و ملکه الیزابت، از خدمت خارج شوند. دولت ایتالیا که برای هر مسافر رافائل حدود ۷۰۰ دلار سوبسید پرداخت می کرد، تحت فشار شدید رسانه ها و افکار عمومی قرار گرفت.

بحران نفت در سال ۱۹۷۳ و افزایش ۲۱۷ درصدی هزینه های نگهداری این کشتی ها، ضربه نهایی را به وضعیت مالی کشتیرانی ایتالیا وارد کرد. روزنامه های ایتالیایی به شدت از دولت به دلیل زنده نگه داشتن خاطرات رمانتیک با پول مالیات دهندگان انتقاد می کردند. در نهایت، در سال ۱۹۷۵، دولت ایتالیا اعلام کرد که دیگر قادر به تامین بودجه روزانه ۱۰۰ میلیون لیر برای نگهداری این دو کشتی نیست. رافائل در ۳۰ آوریل ۱۹۷۵ برای آخرین بار در بندر جنوا پهلو گرفت و پس از ۱۱۳ سفر به نیویورک، از حرکت کناره گرفت و به همراه میکل آنژ در بندر لاسپزیا به انتظار سرنوشت نامعلوم خود نشست.

در پاییز ۱۹۷۶، محمدرضا پهلوی، پادشاه ایران، که در آن زمان به دنبال توسعه زیرساخت های تفریحی و گردشگری کشور بود، علاقه مندی خود را به خرید این دو کشتی اعلام کرد. در حالی که رافائل در سال ۱۹۶۵ تا ۹۰ میلیون دلار قیمت گذاری شده بود، ایران این دو کشتی را در سال ۱۹۷۶، هر کدام تنها به مبلغ دو میلیون دلار خریداری کرد. این قیمت بسیار پایین، نشان دهنده شرایط بحرانی اقتصادی ایتالیا و تمایل آن ها به خلاص شدن از هزینه های گزاف نگهداری بود. اهداف ایران از این خرید شامل جذب گردشگران خارجی و ثروتمندان منطقه، و همچنین ایجاد استراحتگاهی لوکس برای کارکنان صنعت نفت، پرسنل نیروی دریایی و کارآموزان ارتش بود.

خرید رافائل با استقبال گرم مردم ایران روبرو شد، اما در ایتالیا، هنگام وداع با این کشتی های باشکوه، اندوه و اشک در چشمان بسیاری از مردم و خدمه دیده می شد. آن ها رافائل را نمادی از توانایی و افتخار صنعتی خود می دانستند که به دلیل مشکلات اقتصادی، مجبور به فروش آن به کشوری دیگر شده بودند.

سقوط یک رویا: روایت ناگفته غرق شدن رافائل

ورود رافائل به بوشهر در بهار ۱۳۵۶، نقطه عطفی در تاریخ این شهر و سرآغاز فصلی جدید برای این کشتی لوکس بود. اما این دوران طلایی، کوتاه و پرمخاطره از آب درآمد و سرنوشتی تراژیک را برای تایتانیک ایران رقم زد.

دوران باشکوه و کوتاه در بوشهر: عروس خلیج فارس

کشتی رافائل در بهار ۱۳۵۶ با حدود ۵۰ خدمه ایتالیایی به بندر بوشهر رسید و در آنجا پهلو گرفت. ورود این کشتی عظیم و زیبا، هیجان زیادی را در میان مردم بوشهر و سراسر ایران ایجاد کرد. رافائل بلافاصله به نماد بوشهر تبدیل شد و بسیاری از مردم از نقاط مختلف کشور برای دیدن این قصر شناور به بوشهر سفر می کردند. در تالارهای مجلل و سالن های باشکوه رافائل، جشن ها، رویدادها و مراسم متعددی برگزار می شد که به رونق گردشگری و تفریحات لوکس در منطقه کمک می کرد.

حضور رافائل، چشم انداز آینده ای روشن برای توسعه گردشگری دریایی در ایران را ترسیم می کرد. قرار بود این کشتی به عنوان یک هتل تفریحی و شناور عمل کند و ثروتمندان و جهانگردان را به خود جذب کند. اما این دوران باشکوه، دیری نپایید. با وقوع انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، بسیاری از خدمه ایتالیایی کشتی به کشورشان بازگشتند و فعالیت های تفریحی و برنامه ریزی شده برای رافائل، متوقف شد.

نخستین زخم: اصابت موشک و غفلت سرنوشت ساز

با آغاز جنگ ایران و عراق در سال ۱۳۵۹، شرایط برای رافائل به کلی تغییر کرد. بندر بوشهر و تاسیسات نفتی خارک، به اهداف استراتژیک برای حملات هوایی و موشکی عراق تبدیل شدند. رافائل، با ابهت و بزرگی خود، هدفی وسوسه انگیز برای هواپیماهای عراقی بود.

در تاریخ ۲۶ آبان ۱۳۶۲ (۱۷ نوامبر ۱۹۸۳)، این پیش بینی غم انگیز به حقیقت پیوست. دو هواپیمای عراقی با چندین موشک، رافائل را هدف قرار دادند. در این حمله، کشتی صدمات جدی دید و تا نیمه در آب فرو رفت. این اولین ضربه سهمگین به پیکره این غول ایتالیایی بود که سرنوشت آن را به سمت نابودی سوق داد.

اما راز غرق شدن کشتی رافائل تنها به اصابت موشک خلاصه نمی شود. پس از این حمله، با وجود اینکه رافائل قابل تعمیر بود، هیچ اقدام جدی و موثری برای نجات یا تعمیر آن صورت نگرفت. این مسئله، سوالات و ابهامات زیادی را در پی دارد. چرا این سرمایه عظیم ملی، در اوج جنگ و نیاز کشور، به حال خود رها شد؟ عوامل متعددی می توانستند در این تصمیم گیری یا عدم تصمیم گیری نقش داشته باشند:

• اولویت های جنگی: تمرکز اصلی کشور بر جبهه های نبرد و تامین نیازهای نظامی بود و نجات یک کشتی تفریحی در اولویت های پایین تر قرار می گرفت.
• فقدان تخصص و تجهیزات: در آن زمان، ایران فاقد تجهیزات و تخصص کافی برای نجات و تعمیر کشتی با این ابعاد و پیچیدگی بود.
• بوروکراسی و مشکلات مدیریتی: پیچیدگی های اداری و هماهنگی بین نهادهای مختلف می توانست مانع از اتخاذ سریع تصمیمات شود.
• هزینه های گزاف: تعمیر و بازسازی رافائل مستلزم هزینه های بسیار سنگینی بود که در شرایط جنگی، توجیه اقتصادی نداشت.

این غفلت یا عدم امکان نجات، رافائل را در وضعیتی آسیب پذیر قرار داد و راه را برای ضربات نهایی هموار ساخت.

ضربات نهایی و رازهای پنهان: پایان باشکوه

پس از اولین حمله موشکی و فرو رفتن جزئی در آب، مسئولان تصمیم گرفتند برای جلوگیری از ایجاد مزاحمت در تردد سایر کشتی ها، رافائل را جابجا کنند. با کمک یدک کش، این کشتی عظیم حدود ۱۰۰۰ متر در کنار ساحل جابجا شد. اما این جابجایی نیز نتوانست سرنوشت تلخ آن را تغییر دهد.

درباره ضربه نهایی که منجر به غرق شدن کامل رافائل شد، دو روایت اصلی وجود دارد که به ابهام راز غرق شدن کشتی رافائل می افزاید:

1. دومین اصابت موشک: برخی منابع و روایات محلی، از اصابت یک موشک دیگر به رافائل پس از جابجایی سخن می گویند که این ضربه نهایی منجر به غرق شدن کامل آن شده است.
2. برخورد با کشتی باربری سیام / ایران سلام: روایت دیگر و رایج تر این است که حدود یک ماه پس از اولین اصابت موشک، یک کشتی باربری ایرانی به نام سیام (که در برخی منابع با نام ایران سلام نیز از آن یاد می شود)، در اثر یک حادثه ناوبری، با بدنه آسیب دیده رافائل برخورد کرد. این برخورد، آسیب جدی به بدنه کشتی وارد آورد و آب با سرعت بیشتری به داخل آن نفوذ کرد، که نهایتاً منجر به فرو رفتن کامل رافائل در اعماق خلیج فارس شد.

تحلیل نهایی علت غرق شدن کامل رافائل، ترکیبی از این اتفاقات و شرایط موجود است. کشتی در وضعیت آسیب دیده ای قرار داشت و هیچ اقدامی برای نجات آن صورت نگرفته بود. در چنین شرایطی، چه اصابت موشک دوم و چه برخورد با کشتی دیگر، هر کدام می توانستند ضربه نهایی را وارد کنند. این مجموعه از اتفاقات، از حملات جنگی تا بی توجهی یا عدم توانایی در نجات و سپس حوادث ناوبری، دست به دست هم دادند تا این قصر شناور، تنها پس از حدود هفت سال حضور در آب های ایران، به افسانه ای در زیر آب تبدیل شود.

روایت های محلی و شایعات پیرامون اتفاقات نهایی، همچنان در میان مردم بوشهر زنده است و به داستان رافائل ابعادی رازآلود می بخشد. برخی معتقدند که غرق شدن آن می توانست با مدیریت بهتر و تصمیم گیری های به موقع، قابل پیشگیری باشد و این مسئله، حسرتی ابدی را در دل بسیاری از علاقه مندان به این میراث تاریخی باقی گذاشته است.

بقایای مرموز و میراث جاودانه: رافائل امروز در اعماق

امروز، بقایای کشتی رافائل در اعماق آب های بوشهر خفته است و نه تنها یادآور دوران باشکوه و سرنوشت تلخ آن است، بلکه به یک اکوسیستم دریایی پویا و میراثی مرموز بدل شده است. این بخش به وضعیت کنونی، گنجینه های از دست رفته و بحث های پیرامون آینده آن می پردازد.

محل دقیق و وضعیت کنونی بقایا: موزه ای زیر آب

کشتی رافائل در عمق تقریبی ۷ متری آب های خلیج فارس، در فاصله حدود ۲ کیلومتری از نیروگاه اتمی بوشهر قرار دارد. این موقعیت، آن را به مکانی قابل دسترس برای غواصان تبدیل کرده است، اما در عین حال، نزدیکی به یک تاسیسات استراتژیک، ملاحظات خاص خود را دارد. بدنه کشتی، که سال ها زیر آب بوده و مورد اصابت قرار گرفته، دستخوش تغییرات زیادی شده است. بخش هایی از آن برش خورده و به فروش رسیده است، اما هنوز بقایای عظیم و قابل توجهی از آن باقی مانده که ساختار کلی کشتی را نمایان می سازد.

با گذشت دهه ها، رافائل از یک کشتی غرق شده به یک صخره مرجانی مصنوعی تبدیل شده است. ساختارهای فلزی آن، بستری مناسب برای رشد انواع مرجان های نرم و سخت و همچنین پناهگاهی برای تنوع زیستی خلیج فارس فراهم کرده است. این زیستگاه مصنوعی، میزبان گونه های مختلفی از آبزیان مانند انواع ماهی ها (از جمله ماهی های صخره ای، هامور و سفره ماهی)، میگوها، خرچنگ ها، ستاره های دریایی و سایر بی مهرگان دریایی است. این تبدیل شدن به یک اکوسیستم زنده، یکی از بقایای مرموز و در عین حال ارزشمند رافائل است که اهمیت زیست محیطی آن را دوچندان می کند.

غارت گنجینه ها و حکایت های تجهیزات باقی مانده

پس از غرق شدن رافائل، این کشتی عظیم تبدیل به یک گنجینه زیرآبی شد که متاسفانه مورد یغما و غارت قرار گرفت. غواصان محلی، با اطلاع از محتویات ارزشمند و هنری کشتی، به تدریج اقدام به خارج کردن و فروش اجزای مختلف آن کردند. سوئیت های مرمرین، تجهیزات لوکس، وسایل دکوری و هر آنچه که قابلیت برداشت و فروش داشت، توسط سودجویان از دل رافائل بیرون کشیده شد.

اما همه چیز غارت نشد. برخی از تجهیزات پیشرفته کشتی، قبل از غرق شدن کامل یا در سال های اولیه، از آن خارج شده و به کار گرفته شدند. یکی از جالب ترین حکایت ها مربوط به سیستم مخابراتی پیشرفته رافائل است. این سیستم، پس از بیرون کشیدن از کشتی، به پایگاه دریایی بوشهر منتقل شد و به عنوان یک سیستم تلفن داخلی و شبکه مخابراتی برای مدت های طولانی مورد استفاده قرار گرفت. گفته می شود این سیستم تا سال ۱۳۸۴ فعال بود و حتی در منازل مسکونی اطراف پایگاه دریایی نیز از خطوط آن بهره می بردند. این نشان می دهد که حتی پس از فاجعه، کشتی رافائل میراثی تکنولوژیک از خود به جای گذاشت که سال ها به کشور خدمت کرد.

امروزه، از آن گنجینه ها و شکوه اولیه، جز زنگار و فرسایش باقی نمانده است. بقایای موجود، بیشتر ساختار فلزی و اسکلت کشتی را شامل می شود که خود، تصویری از عظمت گذشته و سرنوشت غم انگیز آن است.

«رافائل نه تنها یک یادگار تاریخی، بلکه یک کپسول زمان است که داستان هایی ناگفته از نبرد و طبیعت را در اعماق خود جای داده است.»

کشمکش بر سر آینده: حفظ یا خروج؟

سرنوشت و آینده بقایای کشتی رافائل، همواره موضوع بحث و جدل بین سازمان ها و متخصصان مختلف بوده است. دیدگاه های متفاوتی در مورد بهترین راه حل برای این میراث دریایی وجود دارد که هر کدام دلایل خاص خود را دارند.

از یک سو، سازمان هایی مانند شیلات و محیط زیست، با خروج کشتی از آب به شدت مخالفت می کنند. دلیل اصلی آن ها، نقش حیاتی رافائل به عنوان یک زیستگاه مصنوعی و پناهگاه برای آبزیان خلیج فارس است. خروج این سازه عظیم می تواند به اکوسیستم آبی پیرامون آن آسیب های جدی وارد کرده و تعادل زیستی منطقه را بر هم بزند. از این منظر، کشتی رافائل باید به عنوان یک میراث طبیعی و محیط زیستی حفظ شود.

از سوی دیگر، سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، پتانسیل بالای رافائل را به عنوان یک جاذبه گردشگری و یک موزه زیر آب مطرح می کنند. در بسیاری از نقاط جهان، کشتی های غرق شده مشابه، به سایت های غواصی بین المللی و موزه های زیرآبی تبدیل شده اند که سالانه هزاران گردشگر را جذب می کنند. رافائل با تاریخچه غنی و ابعاد باشکوه خود، پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به یک سایت غواصی منحصر به فرد در خلیج فارس دارد و می تواند به رونق صنعت گردشگری بوشهر کمک شایانی کند. برخی حتی ایده بازسازی بخش هایی از آن یا ایجاد یک مرکز تفسیری در کنار آن را مطرح می کنند.

تصمیم گیری در مورد آینده رافائل، نیازمند یک رویکرد جامع و هماهنگ بین تمامی ذینفعان است. لازم است مطالعات دقیق تری در زمینه امکان سنجی، تاثیرات زیست محیطی و اقتصادی، و همچنین بهترین روش های حفظ و بهره برداری از این میراث صورت گیرد تا بتوان به راهکاری پایدار دست یافت. در حال حاضر، بقایای کشتی رافائل به تدریج در حال فرسایش است و زمان برای اتخاذ تصمیمی قاطع، رو به اتمام است.

---

میکل آنژ: خواهر گمنام تر رافائل

داستان کشتی رافائل، بدون اشاره به خواهر دوقلوی آن، میکل آنژ، کامل نخواهد بود. این دو کشتی، همزمان طراحی و ساخته شدند و سرنوشت آن ها در ابتدا با یکدیگر گره خورده بود، هرچند مسیرهای متفاوتی را طی کردند.

کشتی میکل آنژ نیز مانند رافائل، در سال ۱۹۶۵ میلادی به آب انداخته شد و دارای امکانات و طراحی مشابهی بود. پس از خرید توسط ایران در سال ۱۹۷۶، میکل آنژ برخلاف رافائل که به بوشهر آمد، در بندرعباس پهلو گرفت. در ایران، از کابین های متعدد آن برای اسکان پرسنل نیروی دریایی استفاده می شد.

اما سرنوشت میکل آنژ پس از انقلاب اسلامی، با رافائل تفاوت داشت. در حالی که رافائل قربانی جنگ و حوادث شد، میکل آنژ پس از انقلاب، به کشور پاکستان فروخته شد. اطلاعات دقیق در مورد سال فروش و قیمت آن، متفاوت است، اما اکثر منابع بر این عقیده اند که میکل آنژ در نهایت در پاکستان اوراق شد و به عمر خود پایان داد. بدین ترتیب، در حالی که رافائل در اعماق خلیج فارس به یک زیستگاه دریایی و میراث زیرآبی تبدیل شد، میکل آنژ به طور کامل از صفحه روزگار محو گشت و حتی کمتر از خواهرش در خاطره ها باقی ماند. این تفاوت در سرنوشت، خود گواهی بر ماهیت غیرقابل پیش بینی تاریخ و حوادث است.

ویژگی	کشتی رافائل	کشتی میکل آنژ
سال ساخت	۱۹۶۵ میلادی	۱۹۶۵ میلادی
طول	۲۷۶ متر	۲۷۶ متر
عرض	۶۰ متر	۶۰ متر
ظرفیت مسافر	۱۸۰۰ نفر	۱۸۰۰ نفر
قیمت ساخت (حدودی)	۹۰ میلیون دلار	۹۰ میلیون دلار
محل استقرار در ایران	بوشهر	بندرعباس
سرنوشت نهایی	غرق شده در بوشهر	فروخته شده به پاکستان و اوراق شده

نتیجه گیری

کشتی رافائل در بوشهر، بیش از یک شناور غرق شده است؛ آن یک نماد از تاریخ پر فراز و نشیب ایران در دوران معاصر، یادگاری از دوران باشکوه دریانوردی لوکس، و یک معمای حل نشده از تصمیمات و حوادثی است که به سرنوشت آن منجر شد. داستان رافائل، از روزهای اوج خود به عنوان قصر شناور در اقیانوس اطلس، تا تبدیل شدنش به عروس خلیج فارس و سپس سقوط غم انگیزش در دوران جنگ، روایتی است از عظمت، رویا و تراژدی.

بقایای مرموز آن در عمق ۷ متری آب های بوشهر، نه تنها یک میراث تاریخی-دریایی است که پتانسیل تبدیل شدن به یک جاذبه بین المللی غواصی را دارد، بلکه به زیستگاهی ارزشمند برای آبزیان خلیج فارس تبدیل شده است. کشتی رافائل با تمامی جزئیاتش، از امکانات لوکس و بی نظیرش گرفته تا سرنوشت غم انگیز غرق شدنش، به ما یادآوری می کند که چگونه رویدادهای تاریخی می توانند بر سرنوشت بزرگترین سازه های بشری تاثیر بگذارند و چگونه طبیعت، پس از تخریب، می تواند زندگی جدیدی را در دل بقایا آغاز کند.

حفظ این میراث ملی، چه در قالب یک موزه زیر آب و چه با حفاظت از آن به عنوان یک زیستگاه دریایی، مسئولیت ماست. داستان رافائل باید روایت شود تا نسل های آینده از درس های تاریخی آن بیاموزند و قدردان این شاهکار مهندسی باشند که روزگاری نمادی از شکوه و بلندپروازی بود و اکنون در اعماق خلیج فارس، به آرامی، داستان خود را بازگو می کند.